यूनेस्कोच्या अस्थायी यादीत तीन भारतीय स्थळांचा समावेश

भारताच्या वारशासाठी एक महत्त्वाच्या घडामोडीत, तीन स्थळांना अधिकृतपणे यूनेस्कोच्या अस्थायी यादीत समाविष्ट करण्यात आले आहे. हे जाहीरात 20 ऑक्टोबर रोजी पॅरिसमधील भारताच्या स्थायी प्रतिनिधित्वाने करण्यात आले. या स्थळांमध्ये बारातांगचा कीचड ज्वालामुखी परिसर, अंडमान आणि निकोबार द्वीपसमूहातील अंडमान सबडक्शन ज्वालामुखी आणि छत्तीसगडमधील सिरपूर सांस्कृतिक आणि पुरातत्त्वीय दृश्य समाविष्ट आहे.

या स्थळांचा समावेश यूनेस्को जागतिक वारसा यादीसाठी संभाव्य नामांकन प्रक्रियेच्या दिशेने एक प्रारंभिक पाऊल आहे. सध्या, भारताकडे 45 मान्यताप्राप्त यूनेस्को जागतिक वारसा स्थळे आहेत, ज्यामध्ये 37 सांस्कृतिक, 7 नैसर्गिक आणि 1 मिश्रित स्थळ आहे. बारातांगच्या चूना पत्थराच्या गुहा 299.57 चौरस किलोमीटरच्या क्षेत्रात पसरलेल्या आहेत आणि त्यांच्या भूवैज्ञानिक आणि जैव विविधतेसाठी महत्त्वपूर्ण आहेत.

अंडमान सबडक्शन ज्वालामुखी, जे बैरेन द्वीप आणि नारकोंडम द्वीपावर स्थित आहेत, त्यांना देखील यादीत समाविष्ट करण्याचा प्रस्ताव आहे. हे द्वीप, जे 1968 मध्ये एक पोलिस चेक पोस्ट स्थापन होईपर्यंत निर्जन होते, त्यांच्या उंच ज्वालामुखीय संरचनांसाठी आणि समृद्ध जैव विविधतेसाठी ओळखले जातात. यूनेस्को या स्थळांच्या पर्यावरणीय महत्त्वावर प्रकाश टाकतो, जो पर्यावरणीय संरक्षण आणि इको-पर्यटनाच्या संभावनांना प्रोत्साहन देतो.

सिरपूर गाव, जे छत्तीसगडच्या महानदीच्या काठावर स्थित आहे, त्याचे पुरातत्त्वीय आणि वास्तुकलेचे महत्त्व आहे. या स्थळात बहु-धार्मिक प्रभाव आणि आर्थिक क्रियाकलापांचा समावेश आहे, ज्यामध्ये 5 व्या ते 12 व्या शतकातील संरचना समाविष्ट आहेत. यामध्ये विष्णू मंदिर परिसर, शिव मंदिर आणि राजमहल परिसर यासारख्या प्रमुख वैशिष्ट्यांचा समावेश आहे, जे या स्थळाच्या ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक समृद्धीत योगदान करतात.

जसे-जसे हे स्थळ संभाव्य यूनेस्को जागतिक वारसा स्थितीच्या दिशेने पुढे जातात, ते भारताच्या विविध वारशाचे प्रतिनिधित्व करतात आणि पर्यटन व संरक्षणाच्या प्रयत्नांना प्रोत्साहन देण्याची क्षमता ठेवतात. पुढील पायऱ्या म्हणजे पुढील मूल्यांकन प्रक्रिया आणि संभाव्य नामांकनाची तयारी.