सुप्रीम कोर्टाने दीपावली 2026 साठी हिरव्या फटाक्यांना मान्यता दिली

2 नोव्हेंबर 2026 रोजी, भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने दिल्ली आणि राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र (एनसीआर) मध्ये दीपावलीसाठी प्रमाणित हिरव्या फटाक्यांच्या वापरास मान्यता दिली. कोर्टाने स्पष्ट केले की हे फटाके 7 आणि 8 नोव्हेंबर 2026 रोजी सकाळी 6 ते 7 वाजता आणि रात्री 8 ते 10 वाजता फोडले जाऊ शकतात.

या निर्णयात, कोर्टाने कठोर नियमावली तयार केली आहे, ज्यामध्ये अस्पताल, नर्सिंग होम, प्राथमिक आरोग्य केंद्रे आणि इतर ठराविक शांतता क्षेत्रांच्या 300 मीटर परिसरात फटाक्यांच्या वापरावर बंदी घालण्यात आली आहे. या क्षेत्रांना 'नो-क्रॅकर झोन' म्हणून चिन्हांकित आणि प्रसिद्ध केले जाईल. कोर्टाने शैक्षणिक संस्थांवरही या निर्बंधांचा विस्तार केला आहे, जेणेकरून आरोग्य समस्यांनी ग्रस्त व्यक्तींना कोणतीही असुविधा होऊ नये.

सुप्रीम कोर्टाने दीपावलीच्या काळात फटाक्यांच्या फोडण्याला एक धार्मिक परंपरा म्हणून मान्यता दिली, परंतु पर्यावरण संरक्षण आणि सार्वजनिक आरोग्याचे महत्त्व देखील अधोरेखित केले. कोर्टाने म्हटले की, हा उत्सव विविध समुदायांद्वारे साजरा केला जातो, परंतु अनियंत्रित फटाक्यांच्या वापरामुळे होणारे दुष्परिणाम लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

कोर्टच्या 23 पृष्ठांच्या आदेशात प्राचीन हिंदू ग्रंथांचा उल्लेख करण्यात आला आहे, ज्यात दीपावलीच्या सणात फटाक्यांच्या ऐवजी केवळ दिव्यांचा वापर करण्याची शिफारस केली आहे. भारतात बारूदाच्या आगमनामुळे या उत्सवात बदल झाला, ज्यामुळे फटाक्यांचा वापर अनेक वर्षांपासून वाढला आहे. कोर्टाने सांगितले की, या प्रथा परंपरेत निहित आहेत, परंतु त्या पर्यावरणीय प्रदूषण आणि आरोग्याच्या धोक्यांमध्ये योगदान देतात, विशेषतः मुलं, वृद्ध आणि अपंग व्यक्तींसाठी.

भविष्यात, कोर्टाचा हा निर्णय सांस्कृतिक प्रथां आणि पर्यावरणीय जबाबदाऱ्यांमध्ये संतुलन साधण्याचा एक उदाहरण आहे. आगामी दीपावली उत्सवांच्या काळात या नवीन नियमांचे पालन सुनिश्चित करण्यासाठी लक्ष ठेवले जाईल, आणि भविष्यात टिकाऊ उत्सव प्रथांना प्रोत्साहन देण्याबाबत चर्चा अपेक्षित आहे.