IIT मंडीचा शूद्रांवरील वादग्रस्त पोस्टर, जातीय वादाला जन्म देतो
IIT मंडीमध्ये शूद्रांना उच्च जात्यांच्या सेवेत राहण्याचा सल्ला देणाऱ्या पोस्टरने मोठा विरोध उभा केला आहे.
पोस्टरमध्ये समाजाला चार जातीत विभागले आहे, प्रत्येकाला विशिष्ट कर्तव्ये दिली आहेत.
आलोचकांचा आरोप आहे की हा पोस्टर सामाजिक असमानता आणि प्सूडोसाइंसला प्रोत्साहन देतो.
हा वाद IIT कानपूरच्या मानसिक आरोग्य अभ्यासक्रमांसाठी इस्कॉनसोबतच्या अलीकडील करारानंतर उभा राहिला आहे.
IIT मंडीमध्ये एक पोस्टर भारतातील जातीय गतिशीलतेवर तीव्र चर्चा निर्माण करत आहे. 'भगवद गीता - द टाइमलेस विजडम' या शीर्षकाच्या पोस्टरमध्ये शूद्रांना उच्च जात्यांच्या सेवेत राहण्याचे कर्तव्य दिले आहे, ज्यामुळे संस्थान पुरातन सामाजिक पदानुक्रमांना पाठिंबा देत आहे, असा आरोप करण्यात आला आहे. हा प्रदर्शन जन्माष्टमीच्या सणाच्या निमित्ताने लावण्यात आला होता आणि 'जन्म आणि मृत्यूच्या चक्र' यासारख्या असंगत विचारांना प्रोत्साहन देत आहे, असे सांगण्यात आले आहे.
पोस्टरमध्ये समाजाला चार वर्गांमध्ये विभागले आहे: ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र. प्रत्येक जातीस विशिष्ट भूमिका दिल्या आहेत, जसे की ब्राह्मणांनी दिव्य संदेश पसरवणे, क्षत्रियांनी समाजाचे संरक्षण करणे, वैश्यांनी अर्थव्यवस्था चालवणे आणि शूद्रांनी उच्च जात्यांची सेवा करणे आवश्यक आहे. या वर्गीकरणामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये आणि सामाजिक कार्यकर्त्यांमध्ये चिंता वाढली आहे, ज्यांचे म्हणणे आहे की असे संदेश जातीय भेदभावाला चालना देतात.
या वादावर प्रतिक्रिया देताना, भारतीय तर्कवादी संघटनेचे महासचिव सुदेश घोडेराव यांनी या पोस्टरवर टीका केली आणि ते सांस्कृतिक शिक्षणाच्या नावाखाली प्सूडोसाइंसला प्रोत्साहन देत असल्याचे सांगितले. त्यांनी म्हटले की, जर IIT मंडी असे विचार समर्थन करत असेल, तर त्यांना त्यांच्या शैक्षणिक स्टाफच्या रचनेवर पुन्हा विचार करावा लागेल. घोडेरावांनी हे देखील सांगितले की IITs ने वैज्ञानिक संशोधनाला प्राधान्य द्यावे आणि संवैधानिक मूल्ये जपावी लागतील.
IIT मंडीच्या पोस्टरच्या वादानंतर IIT कानपूरने इस्कॉनसोबत मानसिक आरोग्य अभ्यासक्रमांसाठी करार केला होता, जो आणखी वादग्रस्त ठरला आहे. आलोचकांचे म्हणणे आहे की असे सहयोग साक्ष्य-आधारित मानसिक आरोग्य पद्धतींपासून लक्ष हटवतात आणि आध्यात्मिक किंवा पंथासारख्या दृष्टिकोनावर अवलंबून राहतात. घोडेरावांनी म्हटले की मानसिक आरोग्याच्या समस्यांचे निराकरण योग्य व्यावसायिकांनी केले पाहिजे, असे सांगितले.
जसे-जसे चर्चा पुढे जात आहे, IIT मंडी प्रशासनाने पोस्टर आणि त्याबाबतच्या चिंतेवर विचारलेल्या प्रश्नांना अद्याप उत्तर दिलेले नाही. ही घटना भारतातील शैक्षणिक संस्थांवर वाढत्या लक्षाच्या व्यापक प्रवृत्तीस दर्शवते आणि वैज्ञानिक तत्त्वे आणि पारंपरिक विश्वासांमधील संबंध स्पष्ट करते. निरीक्षक या प्रकरणात संस्थेच्या अधिकृत भूमिकेची आणि पुढील घटनांची प्रतीक्षा करत आहेत.
