चुनाव आयोगाने मतदाता रोल सॉफ्टवेअरच्या तपशीलांचा खुलासा करण्यास नकार दिला

भारताचे निवडणूक आयोगाने विशेष माहिती अहवाल (SIR) प्रक्रियेदरम्यान मतदाता रोलमधील त्रुटी ओळखण्यासाठी वापरलेल्या सॉफ्टवेअरच्या तपशीलांचा खुलासा करण्यास अधिकृतपणे नकार दिला आहे. 16 ऑक्टोबरच्या उत्तरात सांगण्यात आले की ही माहिती "व्यापारिक विश्वास, व्यापार रहस्ये आणि बौद्धिक संपदा" संबंधित आहे, त्यामुळे ती माहिती अधिकार (RTI) कायद्यानुसार खुलासा करण्यास वगळली गेली आहे.

हा RTI अनुरोध करिमपूर, तेलंगानाचे सामाजिक कार्यकर्ता एम ए मुजीब अय्यूब यांनी 27 जुलै रोजी सादर केला होता. अय्यूबने निवडणूक आयोगाने SIR दरम्यान निवडणूक रोलमधील असंगती ओळखण्यासाठी वापरलेल्या सॉफ्टवेअर, अनुप्रयोग, अल्गोरिदम किंवा कोणत्याही AI प्लॅटफॉर्मबद्दल माहिती मागितली. आपल्या उत्तरात, निवडणूक आयोगाने स्पष्ट केले की या प्रक्रियेसाठी कोणतेही नवीन सॉफ्टवेअर विकसित किंवा खरेदी केलेले नाही, आणि निवडणूक नोंदणी अधिकारी (ERO) विद्यमान तथ्ये आणि नोंदींच्या आधारे निर्णय घेतात.

अय्यूबच्या प्रश्नांवर, सॉफ्टवेअर किंवा AI प्लॅटफॉर्म स्वयंचलितपणे रेकॉर्ड सत्यापन किंवा दुरुस्तीसाठी झळकवतो का, याबद्दल निवडणूक आयोगाने सांगितले की ही माहिती RTI कायद्यातील कलम 2(f) च्या व्याप्तीत येत नाही. आयोगाच्या एका अधिकाऱ्याने सांगितले की सॉफ्टवेअर आणि अल्गोरिदमच्या तपशीलांचा सामान्यतः RTI अनुरोधांच्या उत्तरात खुलासा केला जात नाही, जो इलेक्ट्रॉनिक मतदान यंत्र (EVM) उत्पादकांनीही स्वीकारलेला आहे.

या निर्णयाचे परिणाम पारदर्शकतेच्या समर्थकांमध्ये चिंता निर्माण करत आहेत, जे तर्क करतात की मतदाता रोल व्यवस्थापनाच्या तंत्रज्ञानाचे ज्ञान निवडणूक अखंडता सुनिश्चित करण्यासाठी महत्त्वाचे आहे. माहितीचा अभाव निवडणूक प्रक्रियेत सार्वजनिक विश्वास कमी करू शकतो, विशेषतः त्या यंत्रणांबद्दल ज्या अचूक मतदाता यादी राखण्यासाठी वापरल्या जातात.

आगामी काळात, अय्यूब किंवा इतर कार्यकर्ते निवडणूक आयोगाच्या या भूमिकेला आव्हान देण्यासाठी पुढील अपील किंवा कारवाई करतील का हे पाहणे बाकी आहे. निवडणूक पारदर्शकता आणि निवडणुकांमध्ये तंत्रज्ञानाच्या वापरावर चालू संवाद सुरू राहण्याची शक्यता आहे, कारण हितधारक लोकशाही प्रक्रियेच्या मागील प्रणालींमध्ये स्पष्टता मिळवण्यासाठी दबाव आणत आहेत.