दिल्लीची वायु गुणवत्ता 'खूप खराब' स्तरावर पोहोचली, शेतकऱ्यांच्या आग लागण्यामुळे प्रदूषण वाढले

दिल्लीची वायु गुणवत्ता 1 नोव्हेंबर 2026 रोजी तीव्रपणे 'खूप खराब' स्तरावर पोहोचली आहे, ज्याचे मुख्य कारण शेजारच्या पंजाब आणि हरियाणामध्ये फसल जाळण्याच्या क्रियाकलापांमध्ये वाढ आहे. वायु गुणवत्ता डेटा विश्लेषणानुसार, वायु गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) शनिवारी 117 वरून रविवारपर्यंत 261 वर गेला, आणि सोमवारी दुपारी तो 324 पर्यंत पोहोचला, जो या हंगामातील पहिला 'खूप खराब' रीडिंग आहे.

वायु गुणवत्ता कमी होण्याचे कारण फसल जाळण्याच्या क्रियाकलापांमध्ये वाढ आहे, जे NASA उपग्रहाच्या निरीक्षणानंतर झाले. या आगींचा मोठा भाग संध्याकाळी लागला, उपग्रहाच्या निरीक्षणानंतर, ज्यामुळे शेतकऱ्यांनी त्यांच्या जाळण्याच्या क्रियाकलापांना लपवण्यासाठी वेळ ठरवला आहे. ही प्रथा पर्यावरणतज्ञ आणि सार्वजनिक आरोग्य अधिकाऱ्यांमध्ये चिंता निर्माण करत आहे.

1 नोव्हेंबर रोजी PM2.5 स्तर 194 मायक्रोग्राम प्रति घन मीटरवर पोहोचला, जो भारतीय अधिकाऱ्यांनी निर्धारित केलेल्या अनुमेय मर्यादेपेक्षा तीन पट अधिक आहे. या वाढीमुळे चिंता वाढली आहे, कारण ऑक्टोबर 18 आणि 28 रोजी समान हवामानाच्या परिस्थितीत असा उच्च प्रदूषण स्तर दिसला नाही. विश्लेषणानुसार, हवामानाच्या परिस्थिती समान असतानाही, वायु गुणवत्ता कमी होण्यामागील मुख्य कारण म्हणजे फसल जाळण्याचा वेळ.

या प्रदूषण संकटाचे परिणाम फक्त दिल्लीतील रहिवाशांसाठी तात्काळ आरोग्याच्या चिंतांपर्यंतच मर्यादित नाहीत. PM2.5 स्तरात वाढीमुळे विशेषतः लहान मुलं आणि वयोवृद्धांसारख्या संवेदनशील जनसंख्येसाठी गंभीर धोका निर्माण होतो. याशिवाय, सतत वायु गुणवत्ता समस्या कृषी प्रथां आणि पर्यावरणीय स्थिरतेच्या व्यवस्थापनाच्या आव्हानांना उजागर करते, ज्यामुळे धोरणांच्या प्रभावीतेवर प्रश्न उपस्थित होतात.

आगामी काळात, प्रदूषण कमी करण्यासाठी अधिक कठोर उपाययोजना लागू करण्याची शक्यता आहे, ज्यात फसल जाळण्यावर संभाव्य निर्बंध आणि वायु गुणवत्ता देखरेखीमध्ये वाढ समाविष्ट आहे. हिवाळ्याचे महिने जवळ येत असताना, परिस्थिती आणखी गंभीर होऊ शकते, ज्यामुळे दिल्ली आणि आसपासच्या क्षेत्रांमध्ये वायु प्रदूषणाच्या मूळ कारणांवर तात्काळ कारवाई करण्याची आवश्यकता आहे.