भटकते काळे छिद्र: आकाशातील इतिहासाचे अभिलेखागार

नवीन संशोधनानुसार भटकते काळे छिद्र त्यांच्या गृह आकाशगंगांचा इतिहास आपल्या सोबत घेऊन जातात.

A
Aapla Nagpur Desk
29 Sept 2026, 3:30 PM IST · 2 मिनिट वाचन
Source: Space
भटकते काळे छिद्र: आकाशातील इतिहासाचे अभिलेखागार
महत्त्वाचे मुद्दे
1

भटकते काळे छिद्र त्यांच्या जन्म आकाशगंगांचा माहिती ठेवतात.

2

कमी द्रव्यमानाच्या आकाशगंगांमध्ये भटकते काळे छिद्र असण्याची अधिक शक्यता असते.

3

संशोधनात ASTRID सिमुलेशनचा वापर करून काळे छिद्रांचे वर्तन मॉडेल केले गेले.

अलीकडील संशोधनाने दर्शविले आहे की भटकते काळे छिद्र, जे त्यांच्या मूळ आकाशगंगांपासून दूर जातात, आकाशीय इतिहासाचे अभिलेखागार म्हणून कार्य करू शकतात. येल विद्यापीठाच्या शास्त्रज्ञांनी केलेल्या या अध्ययनात असे सूचित केले आहे की हे काळे छिद्र त्यांच्या आकाशगंगांचा आकार देणाऱ्या घटनांची महत्त्वाची माहिती ठेवतात.

हे घडते जेव्हा आकाशगंगा एकमेकांवर टकराव करतात आणि एकत्रित होतात, ज्यामुळे काळे छिद्र त्यांच्या केंद्रांपासून विस्थापित होतात. कमी द्रव्यमानाच्या आकाशगंगांमध्ये, ज्यांची गुरुत्वाकर्षण शक्ती कमी असते, हे विस्थापन अधिक प्रमाणात होते, ज्यामुळे काळे छिद्र त्यांच्या निर्माण स्थळांपासून दूर भटकतात. सुपरमासिव काळे छिद्र आकाशगंगांच्या केंद्रात आढळतात आणि त्यांच्या मेज़बान आकाशगंगांच्या विकासावर प्रभाव टाकतात, परंतु हे नवीन संशोधन भटकते काळे छिद्रांचे महत्त्व दर्शवते.

संशोधनाच्या प्रमुख एम्मा जेन वेलरने भटकते काळे छिद्रांचे विचार करणे आवश्यक असल्याचे सांगितले जेणेकरून आपण विशाल काळे छिद्रांची उत्पत्ती आणि गतिशीलता समजू शकू. संशोधनाने काळे छिद्रांच्या निर्माणाबद्दल चाललेल्या चर्चेवरही प्रकाश टाकला आहे, विशेषतः ते लहान 'लाइट सीड्स' पासून निर्माण झाले की मोठ्या 'हेवी सीड्स' पासून याबद्दल.

ASTRID नावाच्या कॉस्मोलॉजिकल सिमुलेशनचा वापर करून, जो 13.5 अब्ज वर्षांच्या आकाशीय इतिहासाचा मागोवा घेतो, संशोधन टीमने 10 दशलक्ष ते 1 अब्ज सूर्यांच्या द्रव्यमानाच्या आकाशगंगांचे मॉडेलिंग केले. या सिमुलेशनने काळे छिद्रांना त्यांच्या आकाशगंगांच्या केंद्रात अडकवले नाही, तर त्यांना भटकण्याची मुभा दिली, ज्यामुळे कमी द्रव्यमानाच्या आकाशगंगांमध्ये त्यांच्या प्रारंभिक काळे छिद्रांच्या जनसंख्येबद्दल माहिती राखली जाते.

या संशोधनाचे परिणाम केवळ सिद्धांतात्मक खगोल भौतिकीपर्यंत मर्यादित नाहीत, कारण भटकते काळे छिद्रांचे वर्तन समजून घेणे आकाशगंगांच्या निर्माण आणि विकासाबद्दल अंतर्दृष्टी प्रदान करू शकते. सिमुलेशन डेटा आणि विविध खगोल अवलोकनांच्या संयोजनामुळे काळे छिद्रांच्या उत्पत्तीच्या समजण्यात मदत होऊ शकते. या निष्कर्षांचा प्रकाशन 7 सप्टेंबर रोजी द एस्ट्रोफिजिकल जर्नल लेटर्समध्ये करण्यात आला, जो काळे छिद्र आणि त्यांच्या भूमिकेच्या अध्ययनात एक महत्त्वाचा टप्पा आहे.

💬या बातमीबद्दल आपले मत काय आहे?आपले मत काय आहे?

पुढे वाचा

भटकते काळे छिद्र आणि आकाशगंगांचा इतिहास