महाराष्ट्रातील लोणार क्रेटर जागतिक भूवैज्ञानिक धरोहर स्थळ म्हणून मान्यता प्राप्त
लोणार क्रेटरला 'तिसरे 100 IUGS भूवैज्ञानिक धरोहर स्थळ' म्हणून मान्यता मिळाली आहे.
लोणार क्रेटर 12,000 वर्ष जुना आणि सर्वात चांगला संरक्षित प्रभाव संरचना आहे.
याला IUGS द्वारे 'तिसरे 100' यादीत समाविष्ट केले आहे.
हा क्रेटर 65 मिलियन वर्षांपूर्वीच्या डेक्कन ट्रॅप्समध्ये स्थित आहे.
महाराष्ट्रातील बुलढाणा जिल्ह्यातील लोणार क्रेटरला नुकतीच जागतिक भूवैज्ञानिक चमत्कार म्हणून मान्यता मिळाली आहे. हा स्थळ सुमारे 12,000 वर्षांपूर्वी एका उल्केच्या टक्करामुळे तयार झाला होता आणि आता 'तिसरे 100 IUGS भूवैज्ञानिक धरोहर स्थळ' यादीत समाविष्ट झाला आहे.
हा क्रेटर त्याच्या चांगल्या प्रकारे संरक्षित कटोऱ्यासाठी आणि उच्च वेगाने झालेल्या प्रभाव संरचनेसाठी प्रसिद्ध आहे, ज्यामुळे तो पृथ्वीवरील सर्वात तरुण प्रभाव संरचनांपैकी एक बनतो. IUGS अशा स्थळांना त्यांच्या महत्त्वपूर्ण वैज्ञानिक मूल्यामुळे मान्यता देते. लोणारचा समावेश या यादीत स्पेनमध्ये 2022 मध्ये 'पहिले 100' स्थळांच्या यशस्वी मान्यतेनंतर आणि दक्षिण कोरियातील बुसानमध्ये 2024 मध्ये 'दुसरे 100' स्थळांच्या मान्यतेनंतर झाला आहे.
लोणार क्रेटरचा व्यास 1.88 किलोमीटर आहे आणि तो 65 मिलियन वर्षांपूर्वीच्या डेक्कन ट्रॅप्समध्ये अनोख्या पद्धतीने स्थित आहे. भारतीय भूवैज्ञानिक सर्वेक्षण (GSI) ने IUGS कडे या क्रेटरच्या महत्त्वाची माहिती देत प्रस्ताव सादर केला होता.
'तिसरे 100' यादीत 47 देशांमधील भूवैज्ञानिक चमत्कारांचा समावेश आहे, ज्यात नॉर्वेच्या फजॉर्ड, अमेरिकेतला सैन एंड्रियास फॉल्ट, आणि जपानमधील माउंट फुजी यांसारखे प्रमुख स्थळे आहेत. यातील अनेक स्थळे राष्ट्रीय उद्यानांमध्ये आणि भू-उद्यानांमध्ये संरक्षित आहेत, ज्यामुळे त्यांचे संरक्षण भविष्यातील पिढ्यांसाठी सुनिश्चित होते.
पुढे पाहता, लोणार क्रेटरच्या मान्यतेमुळे या क्षेत्रात पर्यटन आणि वैज्ञानिक रस वाढण्याची अपेक्षा आहे. अधिक पर्यटक आणि संशोधक या भूवैज्ञानिक चमत्काराकडे आकर्षित होतील, ज्यामुळे संरक्षणाच्या प्रयत्नांना आणि अशा नैसर्गिक संरचनांच्या महत्त्वाबद्दल जागरूकता वाढेल.




