नागपूरच्या कोलार-कन्हान बॅराज प्रकल्पाने 1,198 हेक्टर क्षेत्र जलमय करणार

नागपूरच्या जल सुरक्षेला बळकटी देण्यासाठी, कोलार-कन्हान बॅराज प्रकल्प, ज्याची किंमत 952.32 कोटी रुपये आहे, बिन गावाजवळ सुमारे 1,198 हेक्टर क्षेत्र जलमय करण्याची योजना आहे. या उपक्रमाची महत्त्वता आहे कारण शहराकडे स्वतःचा जलाशय नाही आणि त्याला त्याच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी विद्यमान जल स्रोतांवर अवलंबून राहावे लागते.

प्रकल्प दस्तऐवजांनुसार, एकूण 1,206.96 हेक्टर आवश्यक असलेल्या भूमीतून 990.646 हेक्टर सरकारी भूमी म्हणून वर्गीकृत आहे, ज्यात 17.881 हेक्टर संरक्षणासाठी निश्चित केलेले आहे. याशिवाय, 198.266 हेक्टर खासगी भूमी आणि 18.048 हेक्टर वनभूमी समाविष्ट आहे, ज्याची संबंधित नियमांनुसार काळजीपूर्वक तपासणी करणे आवश्यक आहे.

प्रभावित क्षेत्र, विशेषतः जूनि काम्पटी, प्रकल्प योजनांमध्ये अधोरेखित केले आहे. बॅराजची एकूण जल भंडारण क्षमता 67.88 मिलियन घन मीटर असण्याची योजना आहे, ज्यात 67.81 मिलियन घन मीटर जिवंत भंडारण समाविष्ट आहे. याचा एकूण जल उपयोग 179.601 मिलियन घन मीटर असण्याचा अंदाज आहे. ही संरचना 438 मीटर लांब असेल आणि कमाल उंची 13.023 मीटरपर्यंत पोहोचेल, ज्यामध्ये 16 बॅराज बे आणि 15 मीटर रुंद आठ अंडरस्लाइस बे समाविष्ट आहेत.

जसे-जसे प्रकल्प पुढे जातो, जूनि काम्पटी आणि आसपासच्या क्षेत्रातील भूमीधारकांवर होणारा परिणाम एक महत्त्वाचा मुद्दा राहतो. प्रस्ताव मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडे मंजुरीसाठी सादर करण्यात आला आहे, परंतु दस्तऐवजांमध्ये दर्शविलेले आहे की भूमी अधिग्रहण, पुनर्वसन आणि वन मंजुरी प्रक्रियांचे काम अद्याप पूर्ण झालेले नाही.

आगामी काळात, हितधारकांना भूमी अधिग्रहण आणि पर्यावरणीय नियमांच्या जटिलतेतून मार्ग काढावा लागेल, कारण प्रकल्प प्रशासनिक मंजुरीपासून कार्यान्वयनाकडे जात आहे. या बॅराजचे यशस्वी कार्यान्वयन नागपूरच्या जल सुरक्षेला महत्त्वपूर्ण वाढ देऊ शकते, परंतु यासाठी प्रभावित समुदाय आणि भूमी संसाधनांचे व्यवस्थापन आवश्यक आहे.