जागतिक दृष्टि दिवस 2023: भारतात रेटिनल स्क्रीनिंगची उपलब्धता वाढवणे
जागतिक दृष्टि दिवसानिमित्त, तज्ञांनी भारतातील मधुमेह रुग्णांसाठी रेटिनल स्क्रीनिंग सुधारण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली.
भारतामध्ये 101 दशलक्षांवर मधुमेह रुग्ण आहेत, त्यापैकी अनेकांना दृष्टिसंबंधीच्या धोक्यांची माहिती नाही.
समुदाय आधारित स्क्रीनिंग रेटिनल समस्यांचे लवकर निदान करण्यात मदत करू शकते.
आधुनिक तंत्रज्ञान, जसे की एआय, स्क्रीनिंगची उपलब्धता आणि कार्यक्षमता वाढवू शकते.
जागतिक दृष्टि दिवस 2023 च्या निमित्ताने, आरोग्य तज्ञ भारतातील मधुमेह रुग्णांसाठी रेटिनल स्क्रीनिंग सेवांच्या महत्त्वाकांक्षी गरजेवर लक्ष केंद्रित करत आहेत. अंदाजे 101 दशलक्ष लोक मधुमेहाने ग्रस्त आहेत, आणि अनेकांना विशेष नेत्र उपचार सेवांपर्यंत पोहोचण्यात अडचणी येत आहेत, विशेषतः ग्रामीण आणि उपनगरीय भागात. वेळेवर रेटिनल स्क्रीनिंगची कमतरता रोखता येण्याजोग्या दृष्टिहीनतेला कारणीभूत ठरू शकते, त्यामुळे जागरूकता आणि उपलब्धता प्रभावी मधुमेह व्यवस्थापनासाठी आवश्यक ठरतात.
ऐतिहासिकदृष्ट्या, मधुमेह विविध आरोग्य समस्यांशी संबंधित आहे, ज्यात दृष्टिहीनता देखील समाविष्ट आहे. चिंताजनक बाब म्हणजे, 85% मधुमेह रुग्णांना त्यांच्या स्थितीमुळे त्यांच्या दृष्टिला धोका असू शकतो याची कल्पना नाही आणि अनेकांनी कधीही रेटिनल तपासणी केली नाही. एका अभ्यासात असे आढळले की 45% मधुमेह रेटिनोपॅथी असलेल्या रुग्णांनी निदान होण्यापूर्वीच दृष्टिहीनता अनुभवली होती. हे सक्रिय स्क्रीनिंग उपायांची महत्त्वता दर्शवते जी समस्या वाढण्यापूर्वी ओळखण्यात मदत करू शकतात.
आधुनिक नैदानिक तंत्रज्ञान रेटिनल स्क्रीनिंगची उपलब्धता सुधारण्यासाठी आशादायक उपाय प्रदान करते. कृत्रिम बुद्धिमत्ता सक्षम रेटिनल इमेजिंगद्वारे गैर-विशेषज्ञ सेटिंग्जमध्ये रेटिनल स्कॅनचे जलद विश्लेषण करता येते. ही तंत्रज्ञान सूक्ष्म बदलांचे निदान करण्यात सक्षम आहे, ज्यामुळे पुढील नैदानिक मूल्यांकनाची आवश्यकता असू शकते. त्याचप्रमाणे, ऑप्टिकल कोहेरन्स टोमोग्राफी (OCT) सखोल मूल्यांकनासाठी तपशीलवार इमेजिंग प्रदान करते.
समुदाय आधारित देखभाल मॉडेल रुग्ण आणि तज्ञांमधील अंतर कमी करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात. स्थानिक आरोग्य केंद्रे आणि मधुमेह क्लिनिकमध्ये नैदानिक हब स्थापन करून, आरोग्य सेवा प्रदाते रेटिनल समस्यांचे लवकर निदान करण्यात मदत करू शकतात. प्रशिक्षित स्थानिक कार्यकर्ते उच्च धोका असलेल्या रुग्णांची ओळख करून त्यांना तज्ञांकडे पाठवू शकतात, त्यामुळे लहान समस्यांना गंभीर दृष्टिहीनतेत रूपांतर होण्यापासून रोखता येते. हा दृष्टिकोन फक्त सुविधा वाढवत नाही तर भौगोलिक आणि प्रवेशाशी संबंधित अडथळ्यांवरही मात करतो.
भविष्यात, समुदाय आधारित स्क्रीनिंग आणि प्रगत इमेजिंग तंत्रज्ञानाचे एकत्रीकरण भारतात नेत्र उपचारांमध्ये महत्त्वपूर्ण सुधारणा करू शकते. उद्देश तज्ञांना बदलणे नाही, तर रुग्णांना वेळेवर संदर्भ आणि हस्तक्षेप मिळवून देणे आहे. भारत आपल्या दृष्टि आरोग्य धोरणांना मजबूत करत असताना, स्क्रीनिंग अधिक सुलभ बनवणे मधुमेह रुग्णांमध्ये रेटिनल समस्यांचे लवकर निदान आणि दृष्टि संरक्षणासाठी महत्त्वाचे ठरेल.
