WHO अहवाल: भारताची जीवन प्रत्याशा 71 वर्ष, पाकिस्तानची 68.2 वर्ष

जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) एका नवीन अहवालानुसार, भारताची जीवन प्रत्याशा 71 वर्ष आहे, जी पाकिस्तानच्या 68.2 वर्षांपेक्षा जास्त आहे, पण बांग्लादेशच्या 72.2 वर्षांपेक्षा कमी आहे. हा अहवाल 5 ऑक्टोबर 2026 रोजी प्रकाशित झाला आणि दक्षिण आशियाई देशांमधील आरोग्य विषमतेवर आणि आव्हानांवर प्रकाश टाकतो, विशेषतः वाढत्या गैर-संक्रामक रोगांवर आणि कायम असलेल्या संक्रामक रोगांवर.

WHO च्या डेटानुसार, भारताने जीवन प्रत्याशा वाढवण्यात प्रगती केली असली तरी आरोग्याची गुणवत्ता एक चिंतेचा विषय आहे. अहवालात म्हटले आहे की, दीर्घ आयुष्य म्हणजे चांगल्या आरोग्याचे संकेत नाहीत, कारण या देशांमधील अनेक लोक त्यांच्या उशिरच्या वर्षांत पुरातन आजार आणि अपंगत्वाचा सामना करतात. भारतात, आरोग्यदायी जीवन प्रत्याशा (HALE) 60.6 वर्षे आहे, ज्यामुळे असे दिसून येते की लोक त्यांच्या जीवनाच्या महत्त्वाच्या भागात आरोग्याच्या समस्यांशी झगडत आहेत.

भारत आणि पाकिस्तानमध्ये मृत्यूचे प्रमुख कारणे मुख्यतः गैर-संक्रामक रोगांशी संबंधित आहेत. इस्केमिक हृदय रोग दोन्ही देशांमध्ये मृत्यूचे प्रमुख कारण आहे, त्यानंतर स्ट्रोक आणि मधुमेह मेलिटस आहेत. भारतात, NCDs शीर्ष दहा कारणांपैकी 75% मृत्यूंचे कारण बनतात, जे एक गंभीर सार्वजनिक आरोग्य आव्हान दर्शवते.

दोन्ही देशांमध्ये आरोग्याच्या समान आव्हानांबरोबरच त्यांच्या आरोग्याच्या प्रोफाइलमध्ये महत्त्वाचे भिन्नता देखील आहेत. भारतात श्वसन रोगांचा उच्च प्रचलन आहे, विशेषतः पुरातन अवरोधक फुफ्फुस रोग (COPD), जो वायू प्रदूषणामुळे वाढतो. दुसरीकडे, पाकिस्तान मातृ आरोग्याशी संबंधित गंभीर आव्हानांचा सामना करतो, जिथे प्रसवाच्या जटिलता आणि कमी जन्म वजन भारताच्या तुलनेत अधिक सामान्य आहेत. संक्रामक रोग देखील एक चिंतेचा विषय आहे, भारतात तपेदिक मृत्यूचे एक प्रमुख कारण आहे, तर पाकिस्तानात स्वच्छतेच्या समस्यांमुळे गंभीर दस्ताचे रोग अधिक आहेत.

WHO च्या अहवालाचे निष्कर्ष दोन्ही देशांमध्ये लक्षित आरोग्य हस्तक्षेपांची आवश्यकता दर्शवतात. भारताची जीवन प्रत्याशा वाढत असताना, दीर्घायुष्य आणि आरोग्याच्या गुणवत्तेमध्ये असलेल्या अंतराला संबोधित करणे आवश्यक आहे. धोरण निर्मात्यांना आरोग्य सेवा उपलब्धता वाढवणे आणि पुरातन व संक्रामक रोगांच्या मूळ कारणांवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे जेणेकरून त्यांच्या लोकसंख्येसाठी एक आरोग्यदायी भविष्य सुनिश्चित केले जाऊ शकेल.