अफगानिस्तानमध्ये पोलिओचे प्रकरणे वाढले: 2026 मध्ये 42 प्रकरणे नोंदली

जागतिक पोलिओ दिनानिमित्त, अफगानिस्तान पोलिओविरुद्धच्या जागतिक लढाईत चिंता दर्शविणारा एक प्रमुख केंद्र बनला आहे, जिथे 2026 मध्ये 42 प्रकरणे नोंदली गेली आहेत, जी मागील वर्षाच्या 21 प्रकरणांपेक्षा खूपच जास्त आहे. याउलट, पाकिस्तानने या वर्षी सहा प्रकरणे नोंदली आहेत, जी मागील वर्षाच्या 31 प्रकरणांपेक्षा कमी आहे. दोन्ही देशांनी या वर्षी आतापर्यंत एकत्रितपणे 48 प्रकरणे नोंदली आहेत, जी 2025 मध्ये नोंदलेल्या 52 प्रकरणांपेक्षा थोडी कमी आहे, जे पोलिओच्या पुनरुत्थानाच्या चिंताजनक संकेतांकडे लक्ष वेधते.

या क्षेत्रांमध्ये पोलिओच्या पुनरुत्थानाचे पॅटर्न चिंताजनक आहे. 2023 मध्ये, दोन्ही देशांनी एकत्रितपणे फक्त 12 प्रकरणे नोंदली होती, परंतु 2024 मध्ये ही संख्या 99 वर वाढली, जी विषाणूविरुद्धच्या प्रगतीची नाजूकता दर्शवते. जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) चेतावणी दिली आहे की जंगली पोलिओ विषाणू पर्यावरणीय नमुन्यांमध्ये सापडत आहे, जे दर्शवते की विषाणू त्या क्षेत्रांमध्ये सक्रिय आहे जिथे पक्षाघाताचे प्रकरणे नाहीत.

पोलिओ एक अत्यंत संसर्गजन्य विषाणूजन्य रोग आहे जो मुख्यतः पाच वर्षांखालील मुलांना प्रभावित करतो. हे मुख्यतः फेकल-ओरल मार्गाने पसरते, विशेषतः अशा क्षेत्रांमध्ये जिथे स्वच्छतेची कमतरता आहे. बहुतेक संक्रमणांमध्ये स्पष्ट लक्षणे दिसत नाहीत, परंतु काही प्रकरणांमध्ये विषाणू तंत्रिका तंत्रावर हल्ला करू शकतो आणि अपरिवर्तनीय पक्षाघाताचा कारण बनू शकतो. लसीकरण हे एकटा प्रभावी प्रतिबंधक उपाय आहे. तथापि, पाकिस्तान आणि अफगानिस्तानमध्ये, असुरक्षा, आरोग्य सेवांपर्यंत मर्यादित प्रवेश आणि सार्वजनिक अविश्वास यांसारख्या समस्यांनी लसीकरण कव्हरेजमध्ये अंतराल निर्माण केले आहेत. डॉ. सुनील सरीन, एक बालरोगतज्ञ, यांनी सांगितले की काही अवैक्सीनेटेड मुले रोगाचा प्रसार वाढवू शकतात.

पोलिओ समाप्त करण्यात अयशस्वी होण्याचे परिणाम केवळ स्थानिक क्षेत्रापुरतेच मर्यादित नाहीत. WHO ने चेतावणी दिली आहे की जर वर्तमान प्रयत्न अपयशी ठरले, तर पोलिओ पुढील दशकात जगभरात 200,000 नवीन प्रकरणे निर्माण करू शकतो. विषाणूने आधीच दाखवून दिले आहे की तो प्रवास करू शकतो, जसे की जर्मनीमध्ये दूरस्थ क्षेत्रांमध्ये जंगली पोलिओ विषाणूचे नमुने सापडले आहेत.

आगामी काळात, जागतिक पोलिओ उन्मूलन उपक्रम (GPEI) चा उद्देश 2027 च्या अखेरीस जंगली पोलिओ विषाणूच्या उन्मूलनाचे प्रमाणपत्र मिळवणे आहे. तथापि, उन्मूलन प्रयत्नांसाठी वित्तपुरवठा कमी होत आहे, GPEI ने 2026 साठी आपल्या कार्यकारी बजेटमध्ये 30% कपात केली आहे. या आव्हानांनंतरही, स्थानिक आणि आंतरराष्ट्रीय संघटना संसाधने एकत्र करण्यासाठी काम करत आहेत, आणि लसीकरण प्रयत्नांमध्ये अडथळे पार करण्यासाठी राजकीय प्रतिबद्धता आणि सामुदायिक सहभागाची आवश्यकता अधोरेखित करत आहेत.