भारत 20 नोव्हेंबर 2026 रोजी H5N1 चिकन लशीचा शुभारंभ करणार
भारत आपल्या पहिल्या देशांतर्गत H5N1 लशीचा परिचय देणार आहे, जो अनेक प्रकोपांसाठी जबाबदार असलेल्या स्ट्रेनवर लक्ष केंद्रित करतो.
ही लस H5N1 Clade 2.3.2.1a वर लक्ष केंद्रित करते, जी कुक्कुटपालनासाठी मोठा धोका आहे.
2006 पासून भारतात 500 हून अधिक H5N1 प्रकोप नोंदवले गेले आहेत.
पक्षी फ्लूच्या आर्थिक परिणामामुळे भारताची GDP वाढ 1.5% कमी होऊ शकते.
भारत 20 नोव्हेंबर 2026 रोजी कुक्कुटांसाठी आपल्या पहिल्या देशांतर्गत विकसित H5N1 लशीचा शुभारंभ करण्यासाठी सज्ज आहे. ही लस विशेषतः H5N1 Clade 2.3.2.1a स्ट्रेनवर लक्ष केंद्रित करते, जो देशातील कुक्कुटपालनातील बर्ड फ्लू प्रकोपांचे मुख्य कारण मानला जातो. भारतीय कृषी संशोधन परिषदच्या उच्च सुरक्षा पशु रोग संस्थानाने (ICAR-NIHSAD) भोपालमध्ये या लशीचा विकास केला आहे, जो देशातील पशु आरोग्याच्या दृष्टीने एक महत्त्वाचा टप्पा आहे.
2006 मध्ये भारतात बर्ड फ्लूचा पहिला प्रकरण आढळल्यानंतर, H5N1 आणि H5N8 उपप्रकारांशी संबंधित 500 हून अधिक प्रकोप नोंदवले गेले आहेत. अत्यंत संक्रामक बर्ड फ्लू कुक्कुटांमध्ये उच्च मृत्यू दराचे कारण बनतो. प्रसार रोखण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात कुक्कुटांचे वध आणि पशु चालनावर निर्बंध लागू केले गेले आहेत, ज्यामुळे देशातील कुक्कुट व्यापारावर गंभीर परिणाम झाला आहे.
2006 च्या प्रकोपाचे आर्थिक परिणाम 22 ते 30 अब्ज रुपयांच्या दरम्यान असल्याचा अंदाज आहे. पक्षी रोग प्रकोपांचे परिणाम फक्त उत्पादकांपर्यंत मर्यादित नाहीत, तर फीड पुरवठा, प्रक्रिया आणि कुक्कुट उत्पादनांच्या वितरणात सामील असलेल्या व्यवसायांपर्यंतही पोहोचतात. कृषी आणि शेतकरी कल्याण मंत्रालयाने सांगितले की, एक मोठा प्रकोप भारताच्या GDP वाढीमध्ये 1.5% पर्यंत कमी करू शकतो, आणि प्रभावी नियंत्रण उपाय न करता राष्ट्रीय कुक्कुट जनसंख्येच्या 20% पेक्षा जास्त जोखमीत असू शकते.
H5N1 Clade 2.3.2.1a च्या संक्रमणाची अनेक प्राणी प्रजातींमध्ये नोंद झाली आहे, ज्यामध्ये स्तनधारी प्राणी देखील समाविष्ट आहेत. सरकारच्या घोषणेत या स्ट्रेनशी संबंधित तीन मानव संक्रमणांचा उल्लेख आहे. या घोषणेत जैव सुरक्षा उपायांचे महत्त्व अधोरेखित केले आहे, विशेषतः त्या शेतांवर जिथे दुग्धजन्य जनावर आणि कुक्कुट एकत्र ठेवले जातात.
आगामी काळात, या लशीच्या शुभारंभामुळे भारताच्या पक्षी फ्लूविरुद्धच्या संरक्षणात सुधारणा होण्याची अपेक्षा आहे, ज्यामुळे जैव सुरक्षा वाढेल आणि कुक्कुट उद्योगाला स्थिरता मिळेल. लाँचच्या तारखेसाठी तयारी करताना, कृषी क्षेत्रातील हितधारक या विकासाकडे लक्ष देत आहेत, ही लस भविष्यातील प्रकोप आणि त्यांचे आर्थिक परिणाम कमी करण्यात कशी मदत करू शकते हे पाहण्यासाठी.




